FOYDALI MANBALAR
Вилоятлар
Qisqacha ma'lumot
F.I.SH.:
Раббонаева Дилдора Толиповна
Kafedra va lavozimi:
Мактабгача, бошланғич ва махсус таълим, Ўқитувчи
Tug'ilgan sanasi:
1970-01-31
Davlat mukofoti va yili:
Yoq, Yoq
Ilmiy unvoni va darajasi:
,
Tugatgan oliygohi, mutaxassiligi va yili: Самарқанд давлат педагогика институти (кундузги), бошланғич синф ўқитувчиси, 1992
Qisqacha ma'lumot:
Maqolalar:

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 55
Metodik materiyallar:

Savod o’rgatish darslari

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 74

uslubiy ko`rsatma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 43

uslubiy ko`rsatma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 54

tadbirlar

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 46

ochiq dars

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 30

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 31

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 22

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 42

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 22

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 51

taqdimot

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 40

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 35

dars ishlanma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 59

taqdimot

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 42

tadbirlar

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 24

tadbirlar

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 30

tadbirlar

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 53

tadbirlar

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 46

didaktik material

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 53

o`qish taqdimot

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 34

tavsiyanoma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 47

maqola

Ekologik tadbirlarni tashkil etish orqali o‘quvchlarda atrof muhitga ma’suliyat hissini uyg‘otish

           Samarqand VXTXQTUMOI  katta oʻqituvchisi Rabbanayeva Dildora

        Bu zaminda hayotning paydo bo‘lishi necha-necha million yillarga borib taqaladi. Ilk bir hujayrali o‘simliklar bugungi turfa olam, butun borliqning boshlanish ajdodlaridir. Inson yaralibdiki, eng avvalo o‘z ehtiyojini tabiat qo‘ynidan qondirdi. Chanqasa suv ichdi, ochqasa o‘t-o‘lan yedi. Inson  tabiat tufayli bugungi kungacha yetib kela oldi. Shuning uchun ham u “Ona tabiat” diya nom oldi.

        Bugun jadal rivojlanish davrida, texnika taraqqiyoti yuqori cho‘qqilarni zabt etayotgan bir vaqtda, har bir inson, eng muhim bir ehtiyojni qalban his etmogʻi kerak. Bu tabiatni asrash ehtiyojidir. Tabiatni asrash kabi muqaddas tuygʻuni, burchni bolaga ona qornidayoq singdirish lozim, buning uchun albatta ona o‘zi shu tuygʻular, tushunchalar bilan qurollangan bo‘lishi kerak.     

          Bizni o‘rab turgan tabiatning ko‘rkam manzarasi nafaqat qushlar qo‘shig‘i, musavvirlar, shoirlar, bastakor, mashshoqlar, xonandalar uchun ilhombaxsh bo‘lib qolmasdan, balki kishilarning ruhiyatini yengillashtiruvchi ma’naviy ozuqa beruvchi tabiiy manba bo‘lib ham xizmat qiladi. Insonlar tabiatdan ijodiy ilhom, ruhiy ozuqa, ma’naviy lazzat olish bilan birga, tabiatning  hayotbaxsh ne’matlari bilan hamohang yashaydi. Shu sababli ham har bir kishi, atrof-muhit muhofazasi bilan shug‘ullanishi, jonivorlar, o‘simliklar, tabiat in’omlari taqdiri, ularning hayoti ustida qayg‘urishni o‘zlarining muqaddas burchi deb hisoblashlari kerak.

          Tabiatga nisbatan mehr, hurmat uyg‘otish, uni e’zozlash ko‘p jihatdan ota-onalar, murabbiylar, pedagoglarning bergan tarbiyasi, tushuntirish ishlariga  bog‘liqdir. Bevosita tabiat muhofazasi bilan bog‘liq bo‘lgan ayrim ma’lumotlarni keltirib o‘tish ayni muaddao bo‘lardi. Jumladan,o‘quvchlarni  atrof muhitni asrab-avaylash, tabiat in’omlarini qadriga yetish kabi muqaddas burchga sadoqat ruhida tarbiyalash masalasi. O‘quvchlarda atrof muhitga ma’suliyat hissini uyg‘otishda ekologik tadbirlarni tashkil etish samarali natijalar berishini pedagoglar ma’qullashmoqdalar.  Ekologik tadbirlarni nishonlash atrof-muhit muammolarini hal qilishda o‘quvchiga bevosita ishtirok etish imkoniyatini beradi. Ekologik sanalar BMT tashkilotining qaroriga ko‘ra va boshqa sabablar bilan nishonlanadi. Bu sanalar tom ma’noda bayram emas, balki ma’lum muammoni hal qilish uchun ommaviy harakatlarga chaqiriqdir.

        Talaba va o‘quvchi yoshlarga ekologik bilim va ko‘nikmalarni berishda ma`lum jarayonga qo‘shilish, atrof-muhit muamolarini hal qilishda bevosita ishtirok etish hissiyotlarini singdirish alohida ahamiyat kasb etadi.

        Ekologik sanalarda ma’lum amaliy tadbirlar, konferensiyalar o‘tkazish, fotostendlar, devoriy gazetalar chiqarish, ko‘kalamzorlashtirish, chiqindilardan tozalash faoliyatida qatnashish zaruriy ekologik axloqiy ko‘nikmalarini shakllantiradi.

        Atrof-muhit muhofazasi bilan bog‘liq kunlarga bag‘ishlangan tadbirlarni oliy o‘quv yurtlari, kollejlar, litseylar, umumta’lim maktablari, bolalar bog‘chalarida muntazam o‘tkazish ekologik tarbiyani, madaniyatni shakllantirishning muhim vositasidir.

        Bu tadbirlarni o‘tkazishda har bir o‘quvchi yosh o‘zining ijodiy qobiliyatlarini kengroq namoyon etishiga imkon yaratish, ularga ko‘maklashish va ularning harakatlarini  to‘g‘ri yo‘naltirish zarurdir.

        Ekologik  tadbirlarnio‘tkazish tartibi quyidagicha. Dastlabki darslarda o‘qituvchi ekologik sanalar va ularni nishonlashning ahamiyati haqida axborot berib, oldindan o‘quvchilarga devoriy gazeta chiqarish, fotostend tashkil qilish, muammolar bo‘yicha ma’lumotlar to‘plash, referatlar tayyorlash kabi topshiriqlarni beradi. O‘qituvchi o‘quvchilar ma’lumot to‘plashlari oson bo‘lishi uchun mavzuga oid internet saytlari ro‘yxatini, kerakli maslahatlar beradi. Ekologik sanalarni imkon qadar ma’suliyat bilan nishonlash maqsadga muvofiqdir. Masalan: “Ozon qatlamini himoya qilish xalqaro kuni” – 16 sentabrda nishonlanadi. Darsni o‘qituvchi axboroti bilan boshlashi mumkin. Ozon muammosi bo‘yicha filmdan lavhalar berib borilsa, yanada yaxshiroq bo‘ladi. 1-o‘quvchi ozon qatlamini himoya qilishning global muammolari haqida axborot beradi. 2-o‘quvchi O‘zbekistonda ozon muammosi va uni hal qilish yo‘llari bo‘yicha axborot beradi. “Umumjahon suv kuni” – 22-mart kuni nishonlanadi. O‘qituvchi oldindan o‘quvchilarga topshiriqlar beradi. Fotostend, devoriy gazetalar oldindan tayyorlab olib qo‘yiladi. Mavzu o‘quvchilarning kirish so‘zi bilan boshlanadi. “Chuchuk suv” filmidan  dan lavha berib turiladi. Kichik guruhlarda ishlash ham maqsadga muvofiqdir. 1-guruh jahonda chuchuk suv muammosini yoritadi. 2-guruh Markaziy Osiyo muammosidagi suvdan foydalanish muammolarini, 3-guruh O‘zbekistonda suv ta’minoti muammolarini yoritib beradi. O‘quvchilar o‘zlari yashaydigan joylardagi suv bilan bo‘gliq muammolar haqida gapirib berishlari ham mumkin. Savol-javoblardan so‘ng  o‘qituvchi tadbirni yakunlaydi. O‘quvchilar bilimlarini umumlashtiradi.

     Umumta’lim maktabi o‘qituvchilarining yillik yuklamalarida bunday tadbirlarni o‘tkazish majburiyati bor va boshqa o‘qituvchilar ham bu tadbirlarni o‘tkazishda qatnashishlari maqsadga muvofiq bo‘ladi.

Yil davomida nishonlanadigan ekologik sanalar:

11-yanvar – Qo‘riqxonalar va milliy bog‘lar kuni.

2-fevral – Suv-botqoqlashgan hududlar kuni.

22-mart – Umumjahon suv kuni.

30-mart – Yerni himoya qilish kuni.

1-aprel – Xalqaro qushlar kuni.

7-aprel – Xalqaro salomatlik kuni.

22-aprel – Umumjahon Yer kuni.

12-may – Ekologik ta’lim kuni.

22-may – Biologik xilma-xillikni asrash xalqaro kuni.

5-iyun – Atrof-muhitni muhofaza qilish xalqaro kuni.

8-iyun – Umumjahon okeanlar kuni.

17-iyun – Cho‘llashishga qarshi kurash umumjahon kuni.

15-sentabr – O‘rmon kuni.

16-sentabr – Yerni ozon qatlamini himoya qilish xalqaro kuni.

21-27-sentabr – “Jahonni musaffo qilamiz” haftasi.

22-sentabr – Avtomobilsiz kuni.

27-sentabr – Xalqaro turizm kuni.

29-sentabr – Xalqaro dengizlar kuni.

4-oktabr – Hayvonlarni muhofaza qilish kuni.

11-oktabr – Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish xalqaro kuni.

17-oktabr – Kambag‘allikka qarshi kurash  xalqaro kuni.

20-noyabr – Chekishdan voz kechish kuni.

24-noyabr – Hech narsa sotib olmaydigan kun.

3-dekabr – Pestitsidlarga qarshi kurash xalqaro kuni.

11-dekabr – Xalqaro tog‘lar kuni.

      Agar yil davomida nishonlanishi lozim bo‘lgan bu sanalar umumta’lim maktablari o‘quvchilari bilan doimiy nishonlanib borilsa, o‘quvchilarning  ekologik ongi, madaniyatini shakllantirishda yangi ijobiy turtki bo‘ladi.

       Chunki o‘quvchilar bilan ekologik sanalarni nishonlash ham ularni ekologik madaniyatini shakllantirishdagi uslubiy jihatlardan biri sifatida maydonga chiqadi. Buni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ekologik madaniyatni shakllantirishni sinfdan tashqari ko‘rinishi sifatida baholash mumkin.

      

 

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 49

tavsiyanoma

Жойлаштирди: Раббонаева Дилдора Толиповна
Кўриб чиқилди: 31
Video darsliklar:

rolik

Раббонаева Дилдора Толиповна
73

rolik

Раббонаева Дилдора Толиповна
76

rolik

Раббонаева Дилдора Толиповна
50

rolik

Раббонаева Дилдора Толиповна
75